وجود كينه‌اى ديرينه با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و خاندانش و گرفتن انتقام تاريخى بود . صدور بخشنامهء دولتى براى سب و لعن امام على عليه السّلام ، جعل احاديث بر ضد ايشان و به نفع رقباى آن حضرت را مىتوان در راستاى رسيدن به اين مقصود دانست . « 1 » البته اين سياست با توجه به محبوبيت على عليه السّلام و فضايل فراوان او كه معاويه و ديگر امويان از آن آگاه بودند ، چندان كارساز نبود . با اين‌حال خلفاى اموى همچنان در ادامهء اين كار پافشارى مىكردند . « 2 » بنابر سخن خوارزمى سياست و هدف اصلى امويان و كارگزاران آنها ، نه فقط كشتار شيعيان ، بلكه نابودى بنى هاشم و آثار خاندان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بود . « 3 » دو . مقابله با شيعيان با توجه به نظريه سياسى شيعيان در غاصب دانستن خلافت اموى و مشروعيت حكومت علويان و از طرفى رقابت ديرينه حزبى و قبيله‌اى امويان با هاشميان ، تفكر شيعى براى آنان حساسيت بيشترى پيدا كرد . « 4 » امويان با توجه به

--> ( 1 ) . گزارش مفصل آن را نك : ابن ابى الحديد ، ج 11 ، ص 43 به بعد . تحليل چرايى و چگونگى و پيامدهاى اين حركت را بنگريد : عليرضا مسجد جامعى ، زمينه‌هاى تفكر سياسى در دو قلمرو شيعه و سنى ، ص 101 - 111 ؛ جعفريان ، تاريخ سياسى اسلام ، ج 2 ، ص 621 - 627 . جالب اين‌كه وقتى از مروان سؤال مىشود كه « چرا دست به اين كارها مىزنيد ؟ وى مىگويد براى رسيدن به مراد چاره‌اى جز اين نداريم . » . همان ، ص 583 . ( 2 ) . ابن ابى الحديد ، ج 2 ، ص 200 ؛ جعفريان ، تاريخ سياسى اسلام ، ج 2 ، ص 1 به بعد . ( 3 ) . جعفريان ، تاريخ تشيع در ايران ، ج 1 ، ص 93 ؛ به نقل از رسائل خوارزمى ، ص 164 . ( 4 ) . خوب است بدانيم نه‌تنها در بيشتر اعتراض‌ها ، قيام‌ها و شورش‌هايى كه بعد از شهادت امام على عليه السّلام عليه امويان به وقوع پيوست ردپايى از شيعيان به چشم مىخورد بلكه عباسيان نيز در آغاز با شيعه نمايى توانستند سقوط نكبت‌بار خلافت اموى را رقم بزنند . درست است كه بعد سياسى تفكر شيعى تا ايام امام باقر عليه السلام به ديگر ابعاد غلبه داشت و شيعه در قرن نخست به عنوان جماعتى مذهبى و مكتبى كلامى و حقوقى متمايز ظهور برجسته‌اى نداشت ، اما آنچه موجب حساسيت بيشتر امويان مىشد همين انديشه سياسى شيعيان و اعتقاد آنان به برترى خاندان نبوت بود . چرا كه امويان كسانى نبودند كه -